Projektowanie sali zabaw – 5 zasad dobrego designu dla dzieci

Dzieci nie poruszają się jak dorośli – ich świat to małe tajemnice, zakamarki i kolejne poziomy zabawy. Spędzają czas na czworakach, w biegu, czołgając się, wspinając i skacząc. Dlatego projektowanie sali zabaw dla dzieci to coś więcej niż dostosowanie wymiarów mebli do wzrostu maluchów. To stworzenie jakościowego środowiska, które wspiera ich rozwój, odpowiada na potrzeby ruchowe, a jednocześnie zachęca do eksploracji i twórczej zabawy.

Skoro dziecko w bawialni ma spędzać długie godziny, to strefa zabawy – w hotelu, kawiarnii czy spa – nie tylko powinna dostarczać rozrywki, ale i rozwijać kluczowe kompetencje i gwarantować bezpieczeństwo. Nasze naturalne małpie gaje powstają właśnie z tą myślą – aby odpowiadać na rzeczywiste potrzeby maluchów. Dzięki temu dzieci mogą się uczyć przez zabawę, a ich rodzice mogli spokojnie odpocząć.

Jak zaprojektować przestrzeń dla dzieci, która nie tylko bawi, ale i rozwija? Jakie zasady powinny przyświecać tworzeniu bawialni, aby były idealną przestrzenią dla małych odkrywców?

Projekt strefy zabawy – klucz do wspierania rozwoju dziecka

Edukacja przestrzenna uczy nas wnikliwego postrzegania otoczenia dookoła nas. Jasne, uporządkowane przestrzenie pozytywnie wpływają na samopoczucie każdego użytkownika – niezależnie od wieku. W przypadku najmłodszych dochodzi jeszcze jeden kluczowy aspekt: przestrzeń, w której spędzają czas, kształtuje ich sposób odbierania świata.
Dzieci, zwłaszcza w pierwszym okresie życia (zgodnie z metodą Montessori do szóstego roku życia), chłoną rzeczywistość wszystkimi zmysłami i budują jej wewnętrzny obraz poprzez interakcję ze środowiskiem. Dlatego harmonijne, uporządkowane przestrzenie nie tylko koją zmysły, ale także sprzyjają swobodnemu rozwojowi i eksploracji malucha. Jak podkreśla Maria Montessori: “Aby pomóc dziecku, musimy zapewnić mu środowisko, które pozwoli mu swobodnie się rozwijać”.

Sala zabaw w stylu Montessori

W metodzie Montessori przestrzeń odgrywa kluczową rolę. To właśnie ona stanowi pole do rozwoju naturalnej ciekawości malucha, który staje się samodzielnym odkrywcą świata. Odpowiednio przygotowanemu otoczeniu i dziecku towarzyszy trzeci filar – świadomy dorosły (rodzic, opiekun czy nauczyciel), który pełni rolę łącznika między tymi dwoma elementami.
Dziecko, świadomy dorosły i odpowiednie otoczenie to trzy filary w metodzie Montessori, które powinny ze sobą współistnieć jako harmonijna całość. Dorosły rozumie potrzeby dziecka i tworzy atmosferę pełną szacunku. W tym samym czasie przygotowana przestrzeń wspiera rozwój malucha, nie przebodźcowując nadmiarem bodźców i dając przestrzeń do ekspresji kreatywności.

Jakie są najważniejsze zasady dobrego designu, jeśli chodzi o projektowanie sali zabaw dla dzieci?

Choć metoda Montessori została stworzona w poprzednim wieku, to współcześnie jest coraz częściej stosowana w edukacji przestrzennej dzieci. Jej wytyczne powinno się stosować nie tylko w szkołach czy domach, ale również w bawialniach, gdzie maluchy mają spędzać długie godziny aktywnej zabawy. Oto 5 najważniejszych zasad projektowania sal zabaw w stylu Montessori, które pomogą stworzyć przestrzeń do rozwojowej zabawy na długie godziny:

• Przestrzeń powinna być przyjazna, ale i wielowymiarowa, aby zaspokajać dziecięcą ciekawość.
• Wykorzystuj naturalne materiały i zwracaj uwagę na elementy sensoryczne konstrukcji.
• Zadbaj o poczucie niezależności malucha za sprawą “otwartych zakamarków”.
• Weź pod uwagę konieczne normy bezpieczeństwa, aby maluch i rodzic czuli się spokojni.
• Wybieraj rozwiązania pobudzające wyobraźnię, a nie ją ograniczające.

Przeczytaj więcej o najważniejszych etapach projektowania sali zabaw w naszym poprzednim artykule.

1. Przestrzeń przyjazna, złożona i wielowymiarowa

U podstaw edukacji przestrzennej i zasad architektury Montessori leży przekonanie, że aby dziecko czuło się bezpiecznie, musi przebywać w przestrzeni, którą może łatwo zrozumieć i poznać. 

“Znajoma przestrzeń” to taka, która wspiera poczucie bezpieczeństwa i orientacji w terenie. Wcale to jednak nie oznacza, że sala zabaw powinna być zbyt prosta! Odpowiedni poziomu złożoności strefy zabawy zaspokoi dziecięcą ciekawość i będzie zachęcać do ciągłej eksploracji. W architekturze Montessori podkreśla się również istotność trójwymiarowości przestrzeni – “schody, antresole i balkony otwierają widoki i zapewniają ochronę, jednocześnie spełniając warunek tworzenia miejsc, które nie tylko przyciągają dzieci, ale także dają im poczucie bezpieczeństwa i komfortu”. 

Ponadto zapewnienie różnorodności atrakcji ruchowych, takich jak wspinanie się czy utrzymywanie balansu odpowie na potrzeby rozwoju motoryki dużej.

2. Wybieraj naturalne materiały, doceniaj walory sensoryczne

Wybór materiałów do bawialni to nie tylko kwestia estetyki, trwałości oraz higieny. Odpowiednie surowce odgrywają również kluczową rolę w rozwoju sensorycznym dzieci. Poznają one świat wszystkimi zmysłami, w tym dotyku i wzroku. Z tego powodu jakość i rodzaj powierzchni, z którymi mają kontakt, ma ogromne znaczenie. Szorstkość, gładkość czy wypustki angażują zmysły w naturalny sposób, pomagając w rozwijaniu percepcji i umiejętności motorycznych.

Choć i o estetyce oczywiście nie można zapomnieć! Wpływa ona nie tylko na dobre samopoczucie malucha, ale także na rozwój jego kluczowych umiejętności. Stonowane kolory oraz naturalne materiały, takie jak drewno, pozwalają stworzyć minimalistyczną przestrzeń, która sprzyja koncentracji i niweluje ilość rozpraszaczy. Co więcej, design w imię prostoty i minimalizmu wspomaga rozwój wyobraźni tworząc przestrzeń do nieograniczonej zabawy w co dusza zapragnie – w łódź podwodną, przeprawę przez dżunglę czy wyprawę na wysoką górę.

3. Obserwacja bez ingerencji, czyli projektowanie sali zabaw wspierające niezależność malucha

Architektura w metodzie Montessori unika rozwiązań kojarzących się z obowiązkową nauką czy ograniczeniem wolności dziecka. Przestrzenie edukacyjne to takie, które są otwarte, ale zarazem dają ochronę i bezpieczeństwo. Unikają drzwi, a zarazem dbają o poczucie prywatności dziecka. Architekt i teoretyk projektowania Christopher Alexander mówił o “dziecięcych jaskiniach”, czyli przestrzeniach dopasowanych do skali najmłodszych, które są ICH miejscem – czyli takim, z którego mogą obserwować, ale umykają zasięgowi wzroku dorosłych. Idealnym przykładem jest korytarz zakamarków w naturalnym małpim gaju. Dzieci mogą tam się schować, zrobić swoją “bazę”, a zarazem wciąż czuć bezpieczną bliskość rodzica. Tym sposobem mogą rozwijać niezależność i odkrywać świat na swoich własnych zasadach. A jeśli o bezpieczeństwo chodzi…

4. Bezpieczne otoczenie i bezpieczny maluch

– jest to klucz do rozwoju niezależności dziecka. Dlaczego? Dzieci, które są obdarzone zaufaniem rodziców w zakresie samodzielnego eksplorowania strefy zabawy, rozwijają swoje poczucie autonomii, a co za tym idzie – pewności siebie. 

Jednak zaufanie rodziców zawsze poprzedza bezpieczne środowisko do nieograniczonej zabawy. Dlatego projektując i budując bawialnię, należy wziąć pod uwagę atesty oraz certyfikacje poświadczające zgodność z europejskimi normami bezpieczeństwa.

• Czym jest atest? To potwierdzenie, że użyte do budowy placu zabaw, takie jak drewno, farby czy tworzywa sztuczne, są bezpieczne, nietoksyczne i spełniają określone normy higieniczne. 

• Czym jest certyfikacja? Odnosi się do zgodności całej konstrukcji placu zabaw z normami bezpieczeństwa, takimi jak PN-EN 1176. Potwierdza, że urządzenia są odpowiednio zaprojektowane, stabilne i nie stanowią zagrożenia dla użytkowników. 

Choć certyfikacja nie zawsze jest obowiązkowa, to jest zalecana. Posiadanie certyfikowanego wyposażenia znacznie zwiększa poziom bezpieczeństwa i podnosi wiarygodność Twojej oferty w oczach klientów.

Z perspektywy rodzica – gdy jest pewny, że sala zabaw jest w pełni bezpieczna, to nie musi się martwić i stale obserwować malucha. Tym sposobem dziecko może samo oceniać własne możliwości i eksperymentować z ruchem w bezpiecznych warunkach, co jest drogą do zwiększania pewności siebie.

5. Stwórz przestrzeń, która pobudza wyobraźnię, a nie ją zastępuje

Jednoznacznie i zdefiniowane przestrzenie ograniczają kreatywność. Zamek ze znanej bajki może wyglądać znajomo dla dzieci, ale najpewniej pozostanie wyłącznie tym jednym zamkiem podczas zabawy maluchów.

Forma abstrakcyjna daje znacznie więcej możliwości interpretacji i nieograniczoną przestrzeń dla wyobraźni – ten sam labirynt liniowy może stać się statkiem kosmicznym, bujną dżunglą albo zamkiem czarodziejki.

Jest to kolejny argument za projektowaniem sali zabaw według zasad minimalizmu. Plastyczne formy i naturalne, stonowane kolory nie narzucają określonych zabaw maluchów, ale zachęcają do eksperymentowania z wyobraźnią. W przestrzeni pozbawionej nadmiaru bodźców dziecko nie tylko swobodniej wchodzi w interakcję z otoczeniem, ale także rozwija umiejętność twórczego przekształcania przedmiotów zgodnie z własnymi pomysłami.

Jak nasze podejście wpisuje się w projektowanie Montessori?

Projektowanie sali zabaw to coś więcej niż tworzenie estetycznych miejsc wypełnionych atrakcjami. To tworzenie odpowiedniego środowiska, w którym rozwój najmłodszych odbywa się poprzez swobodną i angażującą zabawę. Naturalne małpie gaje to przestrzenie, gdzie dzieci samodzielnie odkrywają, że świat to niekończące się pole do eksploracji i kreatywności. Kids show us the way – nasze konstrukcje powstają z myślą o dzieciach. Ich potrzeby, pomysły i sposoby na zabawę codziennie inspirują nas do tworzenia stref, które angażują na długie godziny rozwojowej aktywności. Zapisz się na bezpłatną konsultację już teraz i dowiedz się, jak stworzyć naturalną bawialnię idealną dla małych odkrywców.